Scènes van afscheid en verlangen

Frankrijk straalde weer (betrekkelijke) eendracht en eensgezindheid uit toen het in juli 2018 wereldkampioen voetbal werd.

Toch zal die euforische toestand waarschijnlijk niet zo lang geduurd hebben. Het verlangen naar saamhorigheid en verbondenheid in de moederschoot wordt door de realiteit op cynische wijze tegengehouden. En de presidentiële vaderfiguur kan al decennialang niet meer echt overtuigen.

Een andere vorm van gemeenschapszin staat ook steeds meer onder druk, maar heeft wel een langere adem. Ik doel op de gedeelde taal en het belang van het culturele erfgoed.

In dat kader zijn musea, theaters, uitgevers en de filmindustrie de grootste spelers, en op allerlei manieren wordt getracht hun creaties niet te reserveren voor een elitepubliek. Tentoonstellingen en festivals spelen hierbij een belangrijke rol. Bij deze laatste is in Frankrijk het culturele paradepaard bij uitstek het jaarlijkse Festival d'Avignon. Naast het prestigieuze hoofdprogramma dat onder andere tegen de achtergrond van het Pausenpaleis plaatsvindt, is er een offgedeelte dat aan honderden groepen, van gerenommeerd tot puur amateur, de gelegenheid biedt het publiek te verleiden. De samenhang tussen de twee polen wordt benadrukt en bevorderd.

In 2018 was één van de topvoorstellingen (in het Cloître des Carmes) een opvoering van Iphigénie van Jean Racine. Onder regie van Chloé Dabert werd van 7 tot 15 juli een versie van het stuk getoond die nogal wat kritiek opriep. De Franse zender ARTE zond een rechtstreekse opname uit. Zoals vaker heden ten dage werd geprobeerd de tijdloosheid van de mythische dimensie te ondersteunen met moderne kleding (in plaats van toga's1). Dat werkt goed. Dat het decor voor een belangrijk gedeelte bestond uit een stalen militaire uitkijktoren schiep historische perspectieven, maar was esthetisch minder geslaagd. Voor de rest werd er vrij statisch gespeeld waardoor de kracht van de alexandrijnen goed overkwam. Zo werd de indruk van een (offer)ceremonie gecreëerd. En natuur