«De wereld gaat aan dwang ten onder » — Over destructieve tendensen in een dwangneurotische samenleving

« Hoe langer hoe meer leven universitaire docenten in een schijnwereld. Onze versie van «markt» leidt niet tot «tucht», maar tot de verplichting door allerlei brandende hoepels te springen. Docenten moeten voortdurend dingen doen die niet alleen veel tijd kosten, maar ook geen enkele relatie hebben met waar ze als professional of zelfs maar als integer mens voor staan. Maar omdat het de dingen zijn waar ze op afgerekend worden — en omdat de accreditatie en daarmee de boterham van de collega's ermee op het spel staan — doen ze het toch maar ».1

Ik vrees dat dit citaat uit de open brief van Eelco Runia in NRC Handelsblad herkenbaar is voor veel lezers van deze rubriek. Als professionals doen we vooral op het administratieve vlak ontelbare dingen omdat we ons « gedwongen » voelen en niet omdat we er als integer mens of als professional achter staan. Het moeten invullen en publiceren van een « kwaliteitsstatuut »; het openen en sluiten van Diagnose-Behandel-Combinaties (DBC's) via een volstrekt ondoorzichtig systeem van validatieregels; het opstellen en ondertekenen van « behandelovereenkomsten »; het onderwerpen van patiënten aan volstrekt onzinnige « resultaatmetingen » ten behoeve van « kwaliteitseisen » van almachtige zorgverzekeraars zijn maar enkele voorbeelden. We doen het, niet omdat we weten dat het de kwaliteit verhoogt, of omdat het behulpzaam is bij het begrijpen van onze patiënten, maar omdat het moet.

Artsen en verpleegkundigen zijn volgens een artikel in de Volkskrant2 inmiddels 40% van hun tijd kwijt met administratieve handelingen, waarvan zij minstens de helft als onzinnig beschouwen. Ik vrees dat deze cijfers voor professionals in de ggz niet veel anders liggen. Onze samenleving gaat gebukt onder dwang en wij laten ons collectief dwingen. In het werken met dwangneurotische patiënten stuitte ik op enkele fenomenen die ik op macroniveau meen te herkennen in de « geest » van onze westerse samenleving. Die samenleving begint meer en meer dwangmatige trekken