Over intimiteit en alleen zijn: Verslag van: Symposium « Intimiteit » van het PAK [Vught, 30 november 2018]

Op het 13^e symposium van het PAK (Psychoanalytische Kern) over intimiteit ging een keur van sprekers in op hoe we intimiteit vanuit een meer ontwikkelingspsychologisch en breder cultureel perspectief kunnen begrijpen. Veron Dings en Annemarie de Wit zorgden voor de aftrap van de dag. Zij maakten met enkele uitstapjes in de kunst en de analytische theorie direct inzichtelijk hoe rijk, complex en kwetsbaar intimiteit is. En met het introduceren van Winnicott die spreekt over de paradox « The experience of being alone while someone else is present » (1958), kwamen we meteen terecht bij één van de kernpunten van de dag: het ontwikkelen en ervaren van authentieke intimiteit is slechts mogelijk als we ook alleen kunnen zijn in het bijzijn van en zonder anderen. Winnicott koppelt dit aan een specifiek type relatie, namelijk de relatie tussen een zuigeling die alleen is in de aanwezigheid van een betrouwbaar moederfiguur, die ook in haar afwezigheid present kan zijn. Deze vroegkinderlijke paradox zien we ook terug in een meer volwassen vorm bij geliefdes die na de seks in sharing solitude (Winnicott 1958, p. 31) naast elkaar liggen. Het is vooral de separatie met een ander (of de eenzaamheid) inherent aan intimiteit die hier opvalt. Christine Franckx, de eerste spreker van de dag, liet in haar lezing zien hoe delicaat het ontwikkelingsproces is van « His majesty the baby » (Freud 1914, p. 91) als het gaat om intimiteit in de vroegkinderlijke fase. Voor Franckx is een belangrijk aandachtspunt het lichamelijke aspect van de dynamiek tussen moeder en kind, waarmee zij doelt op de uitwendigheid als voorwaarde tot groei van het innerlijk leven, mooi verwoord in het concept van de psychic skin, oftewel het belang van huidcontact in de ontwikkeling van vroege objectrelaties (Bick 1968). Franckx illustreerde dit aan de hand van casuïstiek waar een kindje van tien dagen werd afgestaan ter adoptie. Onderzoek wees uit dat de meeste functies bij de jonge baby perfect in orde waren, maa