De pijn van het denken: Bespreking van: Marilia Aisenstein (2017). An analytic journey — From the art of archery to the art of psychoanalysis. London:  Karnac Books. ISBN 978 17 8220 5333,  250 pp., €31,36

Marilia Aisenstein is opleidingsanalytica bij de Helleense en de Parijse Psychoanalytische Vereniging. Van deze laatste vereniging was ze jarenlang voorzitter. Toch wordt ze vooral geassocieerd met de Parijse School voor Psychosomatiek (IPSO, Marty e.a.). Al veertig jaar werkt, denkt en leeft Aisenstein voor de psychoanalyse. Haar bijzondere affiniteit met en haar talent om te werken met patiënten met een psychosomatische problematiek verklaren allicht de belangrijkste thema's waarover ze gepubliceerd heeft: pijn, destructie van het denken en de intrinsieke verwevenheid van overdracht en tegenoverdracht als het hart van ons psychoanalytisch werk. Innerlijke doodse werelden tot leven brengen is haar passie. Daarbij blijft voor haar elke theorie ondergeschikt aan de klinische ervaring. Haar vaak poëtische klinische verslagen getuigen hiervan.

In dit boek — voor haar hele oeuvre ontving ze de Maurice Bouvet Award — brengt Aisenstein vijftien bijdragen samen. Ze vertellen over haar fascinerende psychoanalytische ontdekkingsreis met als rode draad — zo lijkt het me — de zoektocht naar een passend « antwoord » op de onmacht, het falen om te denken, vooral pregnant bij niet neurotisch georganiseerde patiëntengroepen. Aisensteins heel grondige lezing en nieuwe belichting van Freuds oeuvre — ze refereert graag aan zijn tweede driftenleer — evenals haar vertrouwdheid met het werk van Green (le travail du négatif) en met dat van Bion en Winnicott blijken ook in dit boek een inspirerend referentiekader te zijn, zowel voor de schrijfster als voor de lezer.

Hoe dit merkwaardige boek recht aan doen binnen dit korte bestek? Ik zoom in op haar interesse voor de psychosomatiek en laat enkele gedachten oplichten. Door de bundel artikelen heen raak je als lezer vervoerd door de intrigerende, complexe, soms haperende verwevenheid psyche-soma. Zelf werd ik herinnerd aan de vele patiënten uit mijn residentieel werk die hun lichaam als een vreemd land ervaren. Interessant is Aisensteins onde