Rorschach en Murray: de pioniers van de projectieve testdiagnostiek en de psychoanalyse

De Zwitserse psychiater Hermann Rorschach (1884-1922) publiceerde in 1921 zijn boek over wat later bekend kwam te staan als de rorschachtest en de Amerikaanse Harvard hoogleraar Henry Alexander Murray (1893-1988) introduceerde in 1935 samen met de jungiaanse psychotherapeute Christiana Morgan de Thematic Apperception Test (TAT). Beide instrumenten waren decennialang iconen in de klinische psychodiagnostiek. De buitenwacht associeert deze tests met de psychoanalyse, maar Rorschach zelf vond zijn « waarnemingsexpriment » niet geschikt om het onbewuste te exploreren. Droominterpretatie of vrije associatie leenden zich hier beter voor. Murray daarentegen geloofde dat de TAT de diepere lagen van de persoonlijkheid kon onthullen. Meer zelfs, de TAT was voor hem een goedkoop alternatief voor een psychoanalyse. In een brief aan Murray erkende Ernest Jones dat de TAT de psychoanalyse en de academische psychologie dichter bij elkaar kon brengen, maar tegelijk relativeerde hij de mogelijkheden van het instrument om het onbewuste te reveleren.

Rorschach kwam in aanraking met de psychoanalyse tijdens zijn werkzaamheden in een privaat psychiatrisch ziekenhuis nabij Moskou (Ellenberger 1954). De patiënten in deze instelling kwamen meer in aanmerking voor een psychoanalytische behandeling dan de psychotische patiënten in de Zwitserse inrichtingen. Murray maakte in 1925 kennis met de psychoanalyse tijdens een werkbezoek van drie weken bij Carl Jung in Zürich. Volgens Roazen (2003) was dit verblijf vooral een kortdurende psychotherapie, omdat Murray een dubbele last op zijn schouders torste: hij twijfelde aan zijn beroepskeuze als arts-onderzoeker en wist zich geen raad met zijn passionele buitenechtelijke verhouding met Christiana Morgan. Jung, die zelf verwikkeld was in een ingewikkelde driehoeksverhouding, raadde hem aan om deze verhouding met Christiana Morgan voort te zetten en open kaart te spelen met zijn vrouw. De gesprekken met Jung waren richtinggevend voor Murray: de verhou