Dromen zijn noodzakelijk: Bespreking van: Giuseppe Civitarese (2015). Le rêve nécessaire. Montreuil-sous-Bois:  Les éditions d'Ithaque. ISBN 978 2 916120 60 7,  244 pp., € 26,00Giuseppe Civitarese (2014). The necessary dream. London:  Karnac Books. ISBN 978 1 781814 10 9,  240 pp., € 26,12 (e-book)

In 2008 werden in het Centrum voor Psychoanalyse te Milaan een reeks seminars georganiseerd over de droom met dit boek als resultaat. Ik heb de Franse versie gelezen die vertaald is vanuit het Italiaans door Laura Cecotti-Stievenard; er is ook een Engelse uitgave van hetzelfde boek verschenen bij Karnac Books. De opzet van Civitarese is origineel omdat hij de hedendaagse psychoanalytische droomtheorieën in verband brengt met films. De film wordt vaak vergeleken met een dromenfabriek. Civitarese stelt de vraag hoe de film de psychoanalyse interpreteert. Vaak is het omgekeerd. Denk maar aan de psychoanalytische bespreking van films in vele vooraanstaande tijdschriften in ons vakgebied. Er zijn heel wat raakvlakken tussen film, droom en psychoanalyse. Het begin van de film valt in de tijd ongeveer samen met wetenschappelijk onderzoek van de droom aan het einde van de negentiende eeuw en met het ontstaan van de psychoanalyse. Net als de film onderhoudt de droom een relatie van simulatie en falsificatie van de realiteit. De psychoanalytische opvattingen over de droom zijn ingrijpend gewijzigd sinds Freud in 1900 De droomduiding heeft gepubliceerd. We werken niet meer op de droom zoals Freud deed, we werken met de droom. Civitarese voegt een aantal inzichten toe aan de psychoanalytische droomtheorie die ik vernieuwend vind. Hij wordt vooral geïnspireerd door het werk van Bion en de bijdrage van filosofen zoals Hegel en Merleau-Ponty. Eerst ontwikkelt Civitarese de hypothese dat de droom het lichaam aan de geest teruggeeft en een brug maakt tussen beide (zie bijvoorbeeld de film The Matrix om een beeld hiervan te krijgen). De droom is de uitdrukking van het herstel van de psychische huid die tijdens de dag scheuren heeft opgelopen. Dromen is een continue activiteit die dag en nacht doorgaat, een poiesis van symbolen, gericht op psychosomatische re-integratie van het subject. Een tweede inzicht is dat psychoanalytici niet alleen aandacht dienen te schenken aan de inhoud van