Een mooi boeket lacaniana: Bespreking van: Lionel Bailly, David Lichtenstein, & Sharmini Bailly (red.). (2018). The Lacan tradition. Lines of development. Evolution of theory and practice over the decades. New York:  Routledge. ISBN 978 1 78049 151 6,  244 pp., € 44,00

Door omstandigheden was ik genoodzaakt The Lacan tradition in etappes te lezen gedurende een periode van vier weken en telkens weer liet het eerste hoofdstuk de meeste indruk bij mij achter. Het gaat over de veranderende vormen van onderzoeksprogramma's in de psychoanalyse, geschreven door Bernard Burgoyne, een psychoanalyticus uit Londen en medeoprichter van het Centre for Freudian Analysis and Research in Londen. Volgens de inleiding heeft Burgoyne veel gepubliceerd op het gebied van de relatie tussen de wiskundige structuur en de structuur van de psyché. Een onderwerp dat mij tegelijkertijd doet huiveren en enthousiast maakt. In zijn uitgebreide en zeer goed gedocumenteerde tekst doorloopt hij de theoretische ontwikkeling van Lacan vanaf het spiegelstadium tot aan de Borromeaanse verknoping waarin het Reële, het Symbolische, het Imaginaire en als vierde het Symptoom in een zekere structuur met elkaar verbonden zijn. In dit parcours maakt de auteur vergelijkingen met de opvattingen van Winnicott, Klein en Bion, wat zeer verhelderend is. Lacan was gefascineerd door de wiskundige logica en hield hierover contact met denkers als Boole, Jevons, Frege, Russell, Peirce en Schröder. Al in zijn proefschrift besprak Lacan de filosofie van kennis zoals die door Émile Meyerson naar voren is gebracht en zag in de progressie van de analyse van de psyché een dialectisch proces tussen bewustzijn en onderliggende onbewuste structuren, tussen subject en de Ander en niet in de laatste plaats tussen analysant en psychoanalyticus. Het is verleidelijk om hier stil te blijven staan bij topologieën, structuren, dialectische processen en het negatieve in het zijn in relatie tot de wiskundige logica, maar het hier te bespreken boek laat ook andere kanten van het huidige lacaniaanse denken zien die in deze bespreking aan de orde moeten komen. Bijvoorbeeld de relatie tussen Lacan en de ipa die in 1963 zo'n dramatische wending heeft genomen dat deze uitliep op een scheuring binnen de Franse