Migratie

Zoals ik schreef in het verslag van het voorbije ipa-congres van 2019 in Londen, was ik erg onder de indruk toen ik hoorde hoeveel psychoanalytici in hun persoonlijk leven te maken krijgen met migratie. Analytici die in hun thuisland een zekere status bereikten hebben niet de garantie dat ze in het nieuwe land dezelfde status zullen verwerven. Het duurt soms jaren voordat ze opnieuw een analytische praktijk hebben opgebouwd. De geschiedenis van de Nederlandse psychoanalyse legt ook nog andere moeilijke kwesties in verband met migratie bloot. In de rubriek Histories beschrijft Leonine Brameijer onder andere hoe moeizaam het migratieproces voor het gezin Lampl vanuit Wenen naar Nederland is verlopen en hoe tussenkomst op hoog politiek niveau hiervoor nodig was.

Migratie is meestal een traumatisch gebeuren dat gecompliceerde rouwarbeid vereist. De uiteindelijke afloop zal afhangen van de veerkracht en het doorzettingsvermogen van de migrant, van de cumulatieve traumatisering tijdens het migratieproces en vooral van de kwaliteit van de ontvangende omgeving. Het zal veel verschil uitmaken of de nieuwkomer gastvrij onthaald wordt, dan wel vijandig wordt bejegend.

De psychoanalytische literatuur over dit thema is summier. Nog steeds blijven de klassieker van Grinberg en Grinberg (1989) en het boek van Akhtar (1999) belangrijke referenties. Recente aanwinsten zijn het werk van de Franse psychoanalytica Moro en het nieuwe boek van Eisold (2019) dat in dit nummer door Scholte wordt gerecenseerd. Moro beloofde ons een bijdrage voor dit nummer, maar was door de covid-19-epidemie niet in staat om haar artikel in te dienen. Gelukkig gaat Patrick Meurs in zijn bijdrage diepgaand in op haar etnopsychoanalytische visie, die een belangrijke inspiratiebron is voor zijn eigen werk in het Sigmund Freud Instituut te Frankfurt.

Vluchtelingen krijgen te maken met overweldigende emotionele ervaringen. Het afscheid (moeten) nemen van het ouderlijk gezin, de ruimere familie, de culturele achterg