De dood van de behandelaar: Bespreking van: Corinne Masur (red.). (2018). Flirting with death — Psychoanalysts consider mortality. New York:  Routledge. ISBN 978 78 2205 494,  174 pp., € 30,05

Corinne Masur, opleidingsanalyticus en kinderanalyticus bij het Psychoanalytisch Center of Philadelphia (pcop) in de Verenigde Staten, is mede-directeur van het Parent Child Center en een grondlegger van het Philadelphia Center for Psychoanalytic Education en de Philadelphia Declaration of Play.

Om het analytisch werk te verrichten creeren we met de patiënt een intieme relatie, die losstaat van het alledaagse leven. Vaak worden we tijdens dat proces de belangrijkste persoon in zijn leven. Als we in die periode ongeneeslijk ziek worden of overlijden, dan kan dit vreselijk zijn voor de patiënt: hij blijft in verwarring achter en is overgeleverd aan een eenzaam rouwproces, omdat hij geen deel uitmaakt van ons sociale netwerk. Beseffen wij dat we sterfelijk zijn en onze patiënten het risico lopen ons te verliezen of negeren we onze verantwoordelijkheid? Is het niet opmerkelijk dat de psychoanalytische beroepsgroep daarvoor zo weinig oog heeft?

Deze vragen vormden de rode draad in het boek Flirting with death. Onder redactie van Masur richten vijf auteurs (McWilliams, Garfield, Schwartz, Houlding en Pinsky) zich op het verlies van de behandelaar. De overige twee hoofdstukken (Akhtar en Parens) wijken af van dit thema.

Als de psychoanalytisch therapeut (psychoanalytisch psychotherapeut of psychoanalyticus) de dood ontkent, dan kan hij niet:

• a zijn innerlijke beleving daarvan onderzoeken;

• b de patiënt helpen zijn ervaring met de dood te exploreren;

• c een testament voor zijn praktijk organiseren en de patiënt voorbereiden op zijn naderend overlijden.

Masur, McWilliams en Garfield bespreken het eerste thema (innerlijke beleving van de therapeut). Zij kwamen tot reflectie op de eigen dood toen zij levensbedreigend ziek werden. Zo realiseerde Masur zich, na een reanimatie op 46-jarige leeftijd, hoezeer zij sinds de vroegtijdige dood van haar vader (zij was puber) worstelde met het gemis en haar pogingen de dood te begrijpen. Na haar terugkeer in het werk praatte zij met haar patiënte