Inzicht zonder uitzicht?: Commentaar op de bijdrage van Annie van de Vijver

Het gebeurt niet zo vaak dat we een gedetailleerd inkijkje krijgen in de dynamiek van een psychotherapiegroep. Moedig van onze collega om ons deelgenoot te maken van een zitting uit de behandeling en de dynamiek in haar groep. Deze groepspsychotherapeut werkt, zo te lezen, vanuit een psychoanalytisch of groepsdynamisch kader, met een open groep. De ambulante wekelijkse groep bestaat reeds negen jaar, gevestigd in haar vrijgevestigde praktijk. Zo te zien doet deze ervaren psychotherapeut de groep alleen, over een mogelijke cotherapeut wordt niet gerept. De groep omvat momenteel acht mannelijke en vrouwelijke cliënten tussen 38 en 73 jaar, de meesten in hun midlife met nog wat decennia voor de boeg. Ze nemen één tot achttien maanden deel aan deze groep. Uitzondering hierop is Jan. Deze alleenstaande man zit er al wekelijks gedurende vier en een half jaar. Hij heeft er dus al een kleine 300 uur groepspsychotherapie opzitten. Waarom zo veel langer dan de anderen wordt niet vermeld. We weten ook niet of de behandeling door een zorgverzekeraar wordt vergoed of dat Jan dit allemaal uit eigen zak heeft betaald. Wat de problemen zijn waarmee iedere client in het leven is vastgelopen weten we op basis van de beperkte informatie niet precies, noch de achtergronden van ieders levensverhaal. Naar hun ik-sterkte, tegenwoordig het «niveau van persoonlijkheidsfunctioneren» (Deel III DSM-5; APA 2014), valt te raden, maar laten we aannemen dat deze cliënten vooral worstelen met «neurotische» thematiek, en dat zij beschikken over een aantal «eilandjes van gezondheid», adaptieve capaciteiten die een dergelijke behandeling ook mogelijk maken. Die combinatie van sterke en zwakke kanten is toch meestal de indicatie om te kiezen voor een inzichtgevende behandeling, al dan niet middels een psychodynamische groepspsychotherapie (Abraham 2005; Ingenhoven e.a. 2018). Wordt echter het persoonlijkheidsfunctioneren van de cliënt overschat, dan kan (groeps) psychotherapie zelfs een averechts effec