Krijgen cliënten tegenwoordig nog tijd?: Repliek op de commentaren van Theo Ingenhoven en Myriam Van Gael

«Een goede reiziger heeft geen vastomlijnde plannen en de aankomst is niet zijn doel.» (Lao-Tze)

Allereerst wil ik de twee ervaren groepstherapeuten danken voor hun reflecties bij de groepssessie die ik uitgeschreven heb. Bij gebrek aan enige context en inleidende beschouwingen merk ik duidelijk hun, deels kritische verwondering, over de bijzondere setting waarin deze therapiegroep plaatsvindt. Enige toelichting mijnerzijds is dus wel nodig.

Mijn belangrijkste inspiratiebron voor de indicatiestelling en begeleiding van de ambulante groep is het model dat Irvin Yalom (2005) beschrijft in The theory and practice of group psychotherapy; niet de individuele analyse in een groep, noch de groepsanalyse, noch de MBT-werkwijze. Basisaanname is de herhaling van langer bestaande inadequate relationele patronen, die in het hier-en-nu van de groepssessies zichtbaar en bewerkbaar worden. Dit is een fundamenteel psychoanalytisch uitgangspunt. Ook de fundamentele, maar soms vergeten werkzame factoren in groepstherapie (universaliteit, hoop, herkenning) zijn voor mij bijzondere aandachtspunten. Ik stel kandidaat-groepsleden een deelname aan de groep voor wanneer ik in de indicatiestellingsfase merk dat ze worstelen met langer bestaande persoonlijkheidsproblemen, die zich tonen in interpersoonlijke moeilijkheden, waarbij ze ernstige lijdensdruk ervaren. Ik gun de groepsleden tijd; er heerst inderdaad geen gevoel van urgentie, wat in de actuele tijdsgeest vaak moet wijken voor «achtervolgende therapeutische furor» omdat het snel moet gaan en effectief moet zijn. Daarnaast denk ik dat datgene wat groepsleden tegen elkaar zeggen vaak meer impact en effect heeft dan wat de therapeut zegt. Deze laatste heeft volgens mij vooral een faciliterende rol.

Ik koos de sessie omdat naar mijn gevoel de problematische relationele patronen van de deelnemers hier duidelijk tot uiting komen. Het commentaar van mijn collega-groepstherapeuten bevestigt deze keuze. Bij ieder groepslid is er sprake van lijde