You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Lacan's logic of subjectivity gaat over een centraal idee in het onderwijs van Jacques Lacan waaraan hij gedurende twee jaar tijdens zijn Séminaire heeft gewerkt. Het betreft het grafeem1 van het verlangen (le graphe du désir). Volgens Mattias Desmet is dit de eerste keer in de geschiedenis van de
westerse wetenschap dat een wiskundig model wordt gelanceerd voor het verschijnsel dat het dichtst bij ons staat: de subjectieve ervaring.
In twee Séminaires uit een serie van 27 heeft Lacan het model van het grafeem ontwikkeld. Het betreffen het vijfde, Les formations de l'inconscient , en het zesde, Le désir et son interpretation (1958-1959). De uiteenzetting begint met een relatief eenvoudig schema, maar mondt uit in een vrij gecompliceerd construct met lagen en verknopingen. Het grafeem verwijst naar de grafeemtheorie, een onderdeel van de wiskunde dat gaat over de voorstelling van structurele relaties tussen entiteiten. Bij Lacan zijn de knooppunten in de relaties psychische entiteiten en de onderliggende verbindingen worden voorgesteld met pijlen of vectoren. De knooppunten verwijzen naar de volgende entiteiten: het ik (m[oi]), de Ander (A[utre]), het verlangen van de Ander (d[ésir]) en het seksueel fantasma ($poinçon a). In dit laatste knooppunt stelt S het gedeelde subject voor, poinçon is een teken voor het fantasma en a het imaginaire object van verlangen, het vermaarde object kleine a. In het aanvankelijk eenvoudige schema laat Lacan zien hoe betekenis ontstaat. Bij de uitdrukking van het verlangen van het subject wordt de amorfe massa van betekenaars (woorden) doorkruist en ontstaat er een fixatiepunt (point de capiton), voorlopig althans, want één betekenaar genereert nog geen betekenis; er zijn op zijn minst twee betekenaars nodig om betekenis op te roepen. Volgens de logica van Lacan komt hier duidelijk naar voren dat het subject bij het uitdrukken van zijn verlangen een gedeeld subject ($) is omdat zijn verlangen nooit samenvalt met de woorden die hij gebru