Bions Transformations doorgewerkt: Bespreking van: Lawrence J. Brown (2019). Transformational processes in clinical psychoanalysis — Dreaming, emotions and the present moment. London:  Routledge. ISBN 978 1 138 32392 6.  250 pp., £ 27,78

In het gewone taalgebruik begrijpen we transformatie als een opvallende verandering in vorm, aard en verschijning, of als een metamorfose, zoals in de levenscyclus van een dier. Neem nu de rups die verandert in een vlinder. Er vindt hierbij een gedaanteverandering plaats. Hoe kunnen we dit concept toepassen in de psychoanalytische situatie? Bion definieert dit als een reeks veranderingen die een groep van elementen doormaakt bij de overgang van een voorafgaand naar een volgend stadium. Transformatie houdt verband met topologie en met het psychoanalytisch proces. Het geheel van de transformatie dat wordt voorgesteld als T, omvat het proces van transformatie (= Tα) en het eindproduct van de transformatie (= Tβ). Bion maakt dus een duidelijk onderscheid tussen het proces van transformatie en de representatie die hiervan het eindpunt is. Hij introduceert twee concepten die van fundamenteel belang zijn, namelijk «invariant» en «O». De invariant verwijst naar de karakteristieken die onveranderd blijven, ongeacht de transformatie die het object ondergaat. O komt overeen met het kantiaanse Ding an Sich en is de emotionele essentie van een ervaring waarmee men in de psychoanalytische praktijk te maken krijgt. O is een onkenbaar iets wat opduikt uit de duisternis van het vormloos oneindige en vermoed kan worden op grond van zijn manifestaties. Om hiermee in contact te komen dient de analyticus zijn geest leeg te maken, vrij van verlangen en herinnering, en te vertrouwen op zijn intuïtie.

Omdat Bions boek Transformations uit 1965 zo moeilijk toegankelijk is voor clinici, heeft het niet genoeg aandacht gekregen in psychoanalytische tijdschriften. Volgens Brown werd dit werk zelfs niet gerecenseerd. Larry Brown, werkzaam in Boston en boegbeeld van de intersubjectieve psychoanalyse, maakt duidelijk hoe dit boek inspireert in zijn (kinder)psychoanalytische praktijk. Een vroeger boek van Brown is bekend en kreeg