Actualiteit

Actualiteit gaat niet alleen over een gebeurtenis die in het nieuws is, maar ook over het bijtijds melden van nieuws door het te publiceren. De mate van actualiteit wordt bepaald door het tijdsinterval tussen de feitelijke gebeurtenis en de publicatie ervan. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen « latente » actualiteit, bijvoorbeeld klimaatverandering, en « brandende » actualiteit bijvoorbeeld verkiezingen of rampen (Wikipedia 2020). Het aanbod van online en sociale media vergroot de betekenis en de urgentie van actualiteit.

In hoeverre is het volgen van de actualiteit van belang voor een kwartaaltijdschrift met als onderwerp de psychoanalyse en haar toepassingen? Het tijdsgewricht van enige afstand aanschouwen biedt veelal de beste garantie het overzicht te bewaren. Immers, wat vandaag de waan van de dag is kan morgen uitdoven of andersom. Dat waar op dit moment niemand acht op slaat kan binnenkort een historisch tijdperk inleiden. Actualiteit is aan inflatie onderhevig, nu een veelvoorkomend gevoel is dat de tijd sneller gaat, dat we tijd tekortkomen en er meer gebeurt in een kort tijdsbestek. Actualiteit lijkt daarmee verworden tot een luttel, efemeer moment in een voortrazend universum.

We worden geacht te leren omgaan met het verleden, met onze voorgeschiedenis in het reine te komen en tegelijk de verleiding te weerstaan te veel naar de toekomst te leven: the future is now. We kunnen echter ook opgesloten raken in het heden, zeker in de huidige coronatijd waarin nauwelijks iets te plannen valt. Mensen worden angstig voor de actuele bedreigingen en zoeken steun bij sterke leiders die de feiten voorbij, hun eigen waarheid vormen, een seculiere variant van creationisme. Via sociale media blijven deze leiders hun vele volgers voeden met berichten en bezetten ze de actualiteit. Freud (1921) had een vooruitziende blik toen hij een eeuw geleden schreef dat er maar weinig voor nodig is om een mensenmassa in beweging te brengen, omdat een massa « extreem beïnvloedbaar