Het lichaam in psychoanalyse: een uitgesproken zaak?: Bespreking van: Jacques Press (red.). (2019). Experiencing the body — A psychoanalytic dialogue on psychosomatics. London:  Routledge. ISBN 9780367181574,  170 pp., £ 26,39

Of lichaamsbeleving niet echt een plek kreeg in het psychoanalytische gedachtegoed dan wel dat het er van meet af aan deel van was en nooit helemaal « verdween », is voer voor interessante discussies. Feit is alvast dat lichaamsbeleving — en per uitbreiding het lichaam — de laatste jaren in toenemende mate aandacht krijgt binnen meerdere psychotherapeutische benaderingen en in de psychoanalyse in het bijzonder. Hiervoor zijn verklaringen denkbaar, zoals de invloed van neurowetenschappelijke inzichten of de aandacht voor het lichaam binnen de samenleving. Maar het meest opvallend zijn de verschuivingen in de praktijk naar klinische beelden die — zo men wil — meer aktuaal-pathologisch, pre-oedipaal en dyadisch van dynamiek zijn en minder — of helemaal niet — binnen het neurotische, symbolisch-mentaliserende bereik liggen. Dit is deels de insteek van het boek Experiencing the body — A psychoanalytic dialogue on psychosomatics, waarbij de dialoog in eigen huis wordt opgezocht. Want, net zoals de psychoanalyse niet bestaat, zo bestaat evenmin de visie op het lichaam in psychoanalyse. Hoewel dit boek zijn oorsprong vindt in een specifieke hoek — de sectie psychosomatiek van de Europese Psychoanalytische Federatie — en inhoudelijk heen en weer schommelt rond het gedachtegoed van de Parijse School voor Psychosomatiek, wordt er in het boek gewerkt vanuit een bredere en verfrissende aanpak. Zo valt de opbouw van elk hoofdstuk uiteen in drie delen, waarbij allereerst twee wisselende auteurs (van de in totaal negen) hun visie bieden op een centraal thema en waarna een derde auteur als silent observer de twee geboden visies bespreekt op het gebied van convergenties en tegenstellingen. Dit houdt de dynamiek van het werk én de aandacht van de lezer scherp. Ook handig is dat in alle hoofdstukken steeds gebruikgemaakt wordt van hetzelfde klinisch materiaal, afkomstig uit twee casussen die in het begin van het boek uitvoerig beschreven worden. Op deze wijze wordt de lezer meegenomen