Genot of gebod, of toch een combinatie van beide?: Bespreking van: Herman Westerink (2019). De lichamen en hun lusten — In het spoor van Foucaults Geschiedenis van de seksualiteit. Nijmegen:  Vantilt, ISBN 9789460044243,  263 pp., € 22,50

In De Standaard van 11 augustus 2019 las ik dat « heteroseks tegennatuurlijk » zou zijn. Dat is nog eens een « Umwertung aller Werte ». Maar wie het boek van Herman Westerink De lichamen en hun lusten heeft gelezen, staat

van het artikel uit De Standaard niet meer zo gek te kijken. In dit artikel wordt gedroomd van een genderneutrale wereld.

In de loop van de geschiedenis is het omgaan met de driften en met name de seksuele driften onderwerp geweest van toonaangevende denkers, kerkvaders, mystici, psychoanalytici en neurobiologen. Wanneer men het sociaal-cultureel bekijkt, kan men bij het structureren van de drift een onderscheid maken tussen enerzijds de bescherming van de maatschappij en anderzijds een bescherming van het individu. Zo kunnen wij het Griekse ideaal van de zorg voor het zelf zien tegenover de zorg voor de polis, de gemeenschap. Ideologieën komen en gaan en leggen achtereenvolgens accenten bij de maatschappij of het individu. De middeleeuwen worden gekenmerkt door een sterke gemeenschapszin, ondersteund door een gerichtheid op het hogere, het transcendentale, op God. De mystiek daarentegen richt zich vooral op het individu en maakt gebruik van technieken die nogal uiteenlopend zijn. Beide richtingen, de persoonsgerichte en de gemeenschapsgeoriënteerde, hebben gemeenschappelijk de driften te kanaliseren, te disciplineren, zou Foucault zeggen. Ook vallen er tendensen te bespeuren die zich verzetten tegen een disciplinering hoe dan ook.

Zoals zo vaak bij het lezen van een tekst wordt pas op het eind van De lichamen en hun lusten duidelijk wat dit boek wil laten zien: de vraag of wij heden ten dage in een andere wereld terecht zijn gekomen waar andere wetten ten aanzien van de lustbeleving van kracht zijn geworden, andere wetten dan die welke de traditionele disciplinering van de lusten als oogmerk hebben gehad. Wetten overigens die steun geven aan het oedipuscomplex. In de nieuwe zich aandienende cultuur wordt lust ontdaan van betekenis. Lust verwijst d