You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Het onderscheid tussen fictie en non-fictie is arbitrair. Romans worden gecategoriseerd onder fictie, maar voorzien de werkelijkheid van betekenis met de literaire vorm die wordt gekozen en het verhaal dat wordt verteld. Non-fictie (hoewel het lastig blijft om iets aan te duiden met wat het níét is) heeft een meer wetenschappelijk karakter en is voor herhaling vatbaar en daarmee toetsbaar en generaliseerbaar. Wetenschap is er vooral voor feiten, en minder voor mogelijkheden. Echter ook in wetenschap blijft het subjectieve perspectief een belangrijke rol spelen. En wat te denken van hybride vormen, zoals literaire non-fictie of faction, waarin de waarheid wordt opgerekt zonder deze echt geweld aan te doen? Ook de psychoanalyse verkeert in een tussengebied en is in zekere zin op te vatten als fiction science, wetenschap van fictie. Het gaat hier evenmin over dé waarheid, maar meer om waarachtigheid.
Literatuur en psychoanalyse hebben al lang een ingewikkelde en tegelijk intensieve relatie, met als grote gemene deler de mens en zijn verhaal. Beide streven niet naar de absolute waarheid, maar creëren een verhaal waarmee de realiteit wordt begrepen en betekenis krijgt. De wereld om ons heen komt tot ons door de literaire verbeelding in de roman en door de hermeneutisch geleide introspectie in een psychoanalyse.
Wetenschap produceert niet alleen kennis, maar ook iets van een hogere orde, namelijk begrip. « Begrip » gaat echter ook over wat zou kunnen zijn, zoals de veronderstelling, de hypothese of zelfs de fantasie (Icke 2021). Met de introductie van dit hogereordeconcept van « begrip » waaronder ook verstaan, begrijpen en zelfkennis geschaard kunnen worden, komt psychoanalyse meer in het domein van de wetenschap terecht. Een goede fotograaf heeft echter meer baat bij opmerkzaamheid dan bij waarneming of de technische specificaties van de camera. « Je moet het zien om het te snappen », zei Johan Cruijff ooit, en daarbij geldt eveneens het primaat van de opmerkzaamheid. Op