You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Afgelopen herfst organiseerde de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse haar tweejaarlijkse open studiedag. Naast Winnicott, Bion, Green en McDougall werd deze keer het werk van Sandor Ferenczi onder de aandacht gebracht. De opkomst was talrijk, en het verlangen om terug in levenden lijve samen te zijn groot. Na het trotseren van lockdowns en golven baadden we in een sfeer van frisse energie en prikkelende nieuwsgierigheid. Arlette Lecoq, de huidige president van de Vereniging, opende de dag en nam ons meteen mee op het vervoerende pad van de begintijd van de psychoanalyse. De jonge en gedreven Ferenczi leverde een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de psychoanalyse. Hij was een modernist avant la lettre. Zowel op theoretisch als op klinisch vlak bewandelde hij een weg van openheid: de moed om zijn ervaringen, ontdekkingen en bedenkingen steeds weer oprecht en nederig in vraag te stellen. Concepten als introjectie en overdracht verschenen voor het eerst op het psychoanalytisch toneel, en anders dan Freud voelde Ferenczi zich meer op zijn gemak in de archaïsche zones van de psychoanalyse.
En zo werd de toon van de dag gezet. Het geheel van vijf verschillende lezingen in de voormiddag heb ik ervaren als een soort bloemlezing of hommage. Elk van de presentatoren belichtte een belangrijk theoretisch werk via een herhaalde wandeling door de geschiedenis. Het geheel doet denken aan de associatieve, dynamische ervaring van een analyse waarin het gedeeld en herhaald spreken geleidelijk een veld opent, en een nieuwe waarheid of een nieuw aspect ervan tot ontwikkeling komt en vatbaar wordt.
De bijzondere en passionele pas de deux tussen Freud en Ferenczi vormde hierin een rode draad. Voor Ferenczi was zijn relatie met Freud waarschijnlijk de affectieve motor van zijn levenslange werk. Het was immers tegen de achtergrond van de theoretische ontwikkelingen van Freud dat Ferenczi zijn vernieuwingen teweegbracht. De presentaties gaven een levendig beeld van hoe beide pio