Psychoanalytische posologie

Door een samenloop van omstandigheden heb ik vele psychoanalytische watertjes doorzwommen, zowel theoretisch en klinisch als binnen mijn eigen analyses (Kinet 2013). Vanuit al deze inspiraties en ervaringen wil ik hierbij een lans breken voor een psychoanalytische posologie. Posologie is de wetenschap van het doseren van geneesmiddelen. In België is deze term goed ingeburgerd, in Nederland is hij minder bekend. Posologie geeft voor elk medicijn een gebruikelijke en een maximale dosering op. Bij het voorschrijven wordt onder meer rekening gehouden met de leeftijd, het gewicht en de gezondheidstoestand van de patiënt, alsook met diens tolerantie voor het middel. Het geneesmiddel dat ik hier wil behandelen is natuurlijk figuurlijk bedoeld: het psychoanalytische. Het houdt rekening met en werkt in op het onbewuste en in het bijzonder op overdracht en/als weerstand. Het hecht ook specifiek belang aan zaken als de (ook infantiele, pregenitale) seksualiteit, de huishouding van lust en onlust, de structurerende werking van Oedipus en castratie, het oscilleren tussen de schizoïde-paranoïde en de depressieve positie. Het hanteert de grondregel van de vrije associatie die het beantwoordt met gelijkzwevende aandacht en responsiviteit en/of met rêverie. Het streeft bij dit alles vooral een beter worden door middel van waarheid na.

De New Yorkse psychoanalyticus Robert Langs (1982) maakt een polemisch onderscheid tussen truth therapy versus lie therapy. Hoe werkzaam ze ook zijn, (letterlijke) geneesmiddelen zijn in zekere zin lie therapy. Ze kunnen het verloop van (vooral majeure) psychiatrische stoornissen alsook hun klachten of symptomen sterk verbeteren of verzachten. Ze kunnen zelfs mogelijk-heidsvoorwaarde zijn voor psychotherapie. De psychomotore remming bij depressie en het overspoelende van angst kunnen bijvoorbeeld zo verlammend werken dat voldoende reflectie pas mogelijk wordt mits de nodige medicamenteuze aanpak wordt gehanteerd. Maar iedereen begrijpt dat deze biologis