Herinneren, herhalen en … verdringen

Het milieurapport Grenzen aan de groei van de Club van Rome verscheen in 1972, precies een halve eeuw geleden. Dit profetische rapport voorspelde destijds al tamelijk exact voor welke inmiddels onoverkomelijke milieuproblemen we heden ten dage zouden staan. Dat mag een prestatie heten als het gaat om de complexe materie van klimaatwetenschap. Hoewel de laatste drie rapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), respectievelijk van najaar 2021 en voorjaar 2022, aanvankelijk veel aandacht genereerden, raakten ze « ondergesneeuwd » (een term die gedateerd zal raken) door nog belangrijker gebeurtenissen: een hernieuwde coronacrisis en vooral een oorlog. Als gevolg van deze oorlog en de gewenste onafhankelijkheid van Russisch gas is het weer mogelijk geworden om meer kolen te verbranden en gaan de Amerikanen aan Europa gefractioneerde grondstoffen leveren. De gevolgen voor het milieu van dit zogenoemde « fracking » zijn desastreus, met onder meer ernstige vervuiling van het grondwater.

Hoewel de media bol staan van alarmerende milieuberichten, dringt de urgentie maar niet door. Sterker nog, sinds het verschijnen van de IPCC-rapporten maken juist mínder mensen zich zorgen over het klimaat, zo blijkt uit een recente enquête van onderzoeksbureau I&O Research (Trouw, 29 april 2022). We kunnen niet minderen en evenmin drastische, maar noodzakelijke maatregelen nemen. De ecologische toekomst wordt opgeofferd voor de economische behoeften van het hier en nu. Mensen hebben wat in te halen na de coronacrisis: de steeds grotere barbecues zijn niet aan te slepen, en de luchthavens kunnen de drukte niet aan. Tweemaal heb ik er een lezing over gehouden, en de reacties waren eensluidend: « Zo'n vaart zal het niet lopen », of « Wel belangrijk, maar erg deprimerend ». Maar om de realiteit het best te benaderen is pessimisme noodzakelijk. Er wordt telkens naar de toekomst gekeken, terwijl we er al middenin zitten. We zijn nu al over tijd, en in 2030 is het helemaal te