Handen schudden

Mijn patiënte en ik schudden elkaar de hand. Voor het eerst. En voor het laatst. Handen schudden heb ik noodgedwongen afgeschaft bij het uitbreken van de coronapandemie. Vandaag is de laatste zitting van deze therapie. Naar analytische begrippen was het met anderhalf jaar een korte therapie. Al die tijd was handen ontsmetten gewoon, ze schudden taboe.

De maatregelen zijn recentelijk opgeheven. Ik heb patiënte aan het begin van de sessie voorgelegd of zij een afscheid met een handdruk op prijs zou stellen. « O, moet ik toch nog over iets nadenken voor deze laatste keer. » De uitspraak voelt als een recapitulatie van haar stille verwijt dat deze hele therapie vaak in de kamer hing. Patiënte heeft het lastig gevonden, dat stilstaan bij wat ze wil en niet wil, en of dat de goedkeuring van anderen kon wegdragen. Dat vooral. Er was haar ongelukkigheid met dat beklemmende streven om anderen tevreden te houden.

De vraag hangt even in de lucht. Ze zucht en kijkt wat donker. Misschien had ik het eerder moeten bedenken en bespreken. Zojuist leek het me nog gewoon passend: bij wijze van markering een afscheid met een handdruk. Als ze dat wil. Ik realiseer me dat de vraag voor haar misschien voelt als een eindexamenvraag. Dit ogenschijnlijk onschuldige, voorheen cultureel gewoontegebaar wordt ineens een interventie.

Wat voor trucje heeft mijn onbewuste uitgehaald? Wil dat het resultaat van deze therapie op geheel eigen wijze « rommen »?1 Of is het iets van mij? Mis ik dat begroeten en afscheid nemen met een handdruk? Mis ik dat korte, maar vaak informatieve contact aan het begin en het einde van een sessie? Mis ik de gewoonte waar ik zo volhardend in was dat ik bij letsel aan de rechterhand de linker aanbood?

Hoewel handen schudden niet te boek staat als een officieel diagnostisch instrument, wordt de relevantie in de klinische praktijk wel onderkend. In veel artikelen wordt de handdruk genoemd als een kanaal van onbewuste communicatie. Hij vervoegt zich bij voorkomen, blik, stemint