You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Al lezend dacht ik geregeld bij het boek dat ik in deze recensie bespreek: « Hier heb ik nou nog nooit over nagedacht. » Robert Drozek schetst een (kantiaans) ethisch fundament van de intersubjectieve psychoanalyse: in behandelingen onvoorwaardelijk respect hebben voor de menselijke waardigheid van de unieke ander. Dat is op zich al helend, omdat veel patiënten lijden onder het voorwaardelijke karakter van hun zelfwaardering. Voor erkenning van hun bestaansrecht stemmen ze zich op anderen af en raken daardoor van zichzelf vervreemd. Natuurlijk probeert elke analyticus, ongeacht zijn theoretische stroming, de menselijke waardigheid van zijn patiënt onvoorwaardelijk te erkennen. Drozek pleit ervoor om naast de ethische principes vanuit het driftmodel, het objectrepresentatiemodel of het relationele model ook die van het intersubjectieve model voor jezelf expliciet te maken. Die leiden namelijk tot theoretische en technische veranderingen.
Een belangrijke theoretische verandering betreft de vraag wat ons bestaan motiveert. De vertrouwde psychoanalytische modellen situeren dat in bevrediging en beheersing van driftmatige behoeften, in herhaling van verinnerlijkte objectrepresentaties of in bevrediging van biologische relationele behoeften. De intersubjectieve psychoanalyse legt de nadruk op « met een ander zijn » als motiverend. In een intersubjectief systeem leven en verbondenheid met anderen ervaren, geeft een gevoel van heelheid en een ervaring van agency.
Idealiter beleeft het kind in de eerste levensjaren ervaringen die op waardigheid gebaseerd zijn. Dan kan een onvoorwaardelijk waardevol zelf ontstaan en krijgt het bestaan betekenis in wederkerige relaties met onvoorwaardelijk waardevolle anderen. Dát is wat ons motiveert: steeds opnieuw die wederzijdse onvoorwaardelijke erkenning van elkaar als unieke subjecten ervaren. Als die ervaringen voldoende aanwezig zijn geweest, hebben we een buffer tegen de onvermijdelijke ervaringen waarin de waardering plots wel voorwaa