You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Onze kliniek is veelkleurig, veellagig, veeltalig. Onze wereld is veeldimensioneel, veelcultureel, veelseksueel. In deze veelheid bekleedt de moedertaal een bijzondere positie. Door haar vanzelfsprekende eenvoud doet ze zichzelf bijna over het hoofd zien. Ter gelegenheid van een werkbezoek van Valérie Bouville, voorzitter van de Duitse Psychoanalytische Associatie, aan de Belgische Vereniging van Psychoanalyse, wordt een open vrijdagavondlezing gehouden. Vanuit haar eigen ervaring als psychoanalyste én Franse immigrante in Duitsland, komt ze getuigen over de relatie tussen taal, het (on)bewuste en identiteit.
Bi- en multilinguïsme is een thema dat leeft, getuige de grote opkomst in de zaal en digitaal. Het is ook een thema dat de Vereniging nauw aan het hart ligt, waarbij de huidige voorzitter dr. Marc Hebbrecht zich actief inzet voor een levendige tweetaligheid binnen het verenigingsleven.
De interesse voor de plaats van de taal in het psychisme werd bij Bouville gewekt toen ze, enkele jaren na haar aankomst in Duitsland, merkte dat haar moedertaal zich verarmde. Haar moedertaal, die ze altijd beschouwd had als een vanzelfsprekend kapitaal, toonde zich kwetsbaar.
In haar klinisch werk voegden zich daarbij vragen als de volgende: « Waarom kiest een Fransman ervoor om bij mij op consult te komen, maar spreekt hij enkel in het Duits? », « Waarom kiest een Engelse voor een Franstalige therapeut, eerder dan voor een Engelse behandelaar? », « Hoe komt het dat deze intelligente buitenlander nog zo slecht Duits praat, terwijl een andere nieuwkomer bijna accentloos spreekt? »
Deze observaties brengen Bouville ertoe de metapsychologische processen te onderzoeken die ons taalgebruik bevorderen dan wel afremmen. Ze vat haar onderzoek aan met de studie naar het leren van de eerste taal, die als akoestische ervaring reeds in de moederschoot begint. In de stem van de moeder smelten timbre en betekenis samen, woorden worden affectieve ervaringen. Ze citeert Suzanne Maiello, die ons aa