You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Narcissus revisited is een diverse, uitwaaierende bundel van bijdragen met als gedeeld thema de Narcissus-mythe en het narcisme. Zoals veel andere psychoanalytische termen heeft dit concept een vaste plaats verworven in de westerse cultuur en is het vandaag de dag niet weg te denken uit de populaire cultuur; denk maar aan zelfhulpboeken en onlinefora zoals Reddit of Quora. Toch is het narcisme complexer dan het op het eerste gezicht lijkt en zijn er veel manieren om het te benaderen, zowel vanuit de theorie als vanuit de culturele representatie. Ook een terugkeer naar de mythe van Ovidius kan hierbij nog steeds nieuwe denkpaden openen.
Freud introduceerde in zijn opstel over het narcisme uit 1914 een onderscheid tussen het primaire en het secundaire narcisme. Het primaire narcisme is de investering van libido in het eigen ik en ik-ideaal en laat zich zien in de overschatting van de eigen almacht en het auto-erotisme van het jonge kind. In het secundaire narcisme bij volwassen subjecten wordt libido niet meer in objecten (de buitenwereld) geïnvesteerd, maar vloeit het naar het ik als object. Dat fenomeen vinden we terug in « gezonde » processen zoals rouw en verliefdheid, maar ook in symptomen zoals de overschatting van het eigen ik, de seksuele fxatie op het eigen lichaam of juist het gehecht zijn aan een innerlijke leegte, een soort doods gevoel. Dat laatste symptoom wordt door de Franse analyticus André Green het negatief narcisme genoemd. Marc Hebbrecht verheldert het onderscheid dat Green maakt tussen het positief narcisme, waarbij het subject alleen zichzelf liefheeft, en het negatief narcisme of doodsnarcisme, waarbij de doodsdrift de overhand neemt. Het subject onttrekt alle libido aan de buitenwereld, tot enkel een soort innerlijke leegte overblijft. In Het boek der rusteloosheid van Fernando Pessoa vindt Hebbrecht een treffend beeld van het negatieve narcisme, in relatie tot de moeder en de onmogelijkheid van het liefhebben. Een andere klinische beschouwing