De kinderen van hal 9000

Volgens Jean-Luc Godard volstaan voor een film een geweer en een meisje. Stanley Kubrick speelde het klaar met een steen en een computer. In nauwe samenwerking met astrofysicus en sciencefictionschrijver Arthur C. Clarke creëerde hij in 1968 een van zijn tijdloze meesterwerken: 2001: A Space Odyssey. Zoveel jaar later blijft het een volstrekt mysterie wat deze film betekent. Zoals bekend draait de film rond een zwartglanzende monoliet die opaak en ondoorgrondelijk opduikt bij de dageraad van de menselijke geschiedenis. Zijn gladde, rechthoekige en zichtbaar door een intelligent wezen gemaakte verschijning, alsook de begeleidende liturgische muziek van Gyorgy Ligeti verlenen hem zowel een sacrale als een hightech uitstraling. De (her)ontdekking van deze monoliet in een maankrater leidt tot een Jupiter-missie met als doel het raadsel van deze futuristische « sfinx » te ontsluieren.

Eén primeur in deze film is de hoofdrol die door een computer wordt opgeëist. Zijn naam is hal 9000. De bemanning van het ruimteschip is vitaal van hem afhankelijk, aangezien hij het moederschip regelt en bestiert. Hij doet dit met een summum van kalme, rationele berekening en waant zich goddelijk, want zonder fouten. Wanneer hij zich in de loop van de missie dan toch vergist, wil hij alle getuigen van dit tekort uit de weg ruimen om zijn aureool van perfectie te bewaren. Zodoende raken astronauten Dave Bowman en Frank Poole allengs machteloos aan hem overgeleverd. HAL kan de narcistische krenking niet aanvaarden en begint machinaal tot liquidatie over te gaan. Op het moment dat de astronauten ontsnappingsplannen smeden en daartoe afluistering willen vermijden, blijken ze gevangen in hals alziend oog: « I could see your lips move », Nadat hal Frank als een stuk afval heeft gedumpt in de interstellaire ruimte (een schrijnende visualisering van Hilflosigkeit en verlating), slaagt Dave erin HAL onschadelijk te maken. Diens smeekbede en afgrijzen in het aanschijn van de dood leveren een bevreemd