Saving Private Ryan1

De meeste psychotherapeuten kennen tegenwoordig de negative capability die door de Britse romantische dichter John Keats werd gepropageerd als ontstaansvoorwaarde voor poëzie. Naar dit model houdt de therapeut zijn geest in suspensie teneinde zijn ontvankelijkheid voor de patiënt te vergroten. Hij stelt zich daarbij concaaf en niet convex op. Het principe van No memory, no desire, no understanding dat de therapeut daartoe zou moeten huldigen is een uitgangspunt dat in ons overmatig gebioniseerde tijdperk inmiddels canonieke status heeft verworven. Volgens dit motto waant zelfs de middelmatigste psychotherapeut zich als bij toverslag dichter bij de waarheid. Volgens Albert Rothenberg heeft creativiteit te maken met het vermogen zich tegengestelde ideeën voor de geest te halen/houden. Divergentie (zo niet dissidentie) zou aldus bijdragen tot oorspronkelijkheid. In die zin zijn binnen de psychoanalytische beweging divergenties nog steeds troef … Binnen de spreekkamer oscilleert de analyticus tussen stilte en spreken, patience en security (Wilfred Bion), analytisch discours en meesterdiscours (Jacques Lacan). Hij identificeert zich met het Ding/object a van Lacan of hij is à la Bion in O. Hij neemt dan een positie in vergelijkbaar met le mort in het bridgespel. Anderzijds echter dient hij de kuur ook te leiden via de kieren waar het onbewuste bij uitstek verschijnt: symptoom, verspreking, droom, enactment enzovoort.

Veel psychoanalytici cultiveren mét Freud het controversieel en wezenlijk subversief karakter van de psychoanalyse («de pest»). Ook in onze seksueel en anderszins geëmancipeerde tijd blijft de psychoanalyse een schandaal. Met het verlaten van zijn aanvankelijke traumatheorie werd de fantasie voor Freud pathogeen. De mens lijdt onder zijn eigen fictie. Hij is geen baas in eigen huis en wordt polymorf pervers gedreven naar ziekelijk, zo niet dodelijk genot dat haaks staat op de mythe van het gezond (willen) leven. Het Ik is een blinde vlek en de onzichtbare bri