Over Mahagonny

Denn wie man sich bettet, so liegt man, es deckt einen keiner da zu.

Und wenn einer tritt, dann bin ich es, und wird einer getreten, dann bist du's!

Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny van componist Kurt Weill en schrijver Bertolt Brecht werd in september 2023 in De Nationale Opera in Amsterdam uitgevoerd. Mahagonny is een denkbeeldige stad waar alles mag, zolang er maar voor betaald wordt. De stad is opgericht door drie voortvluchtige criminelen, die nietsvermoedende toeristen naar dit consumptieparadijs lokken en hun veel te veel geld aftroggelen met eten, seks en drank. De stad wordt al snel een oord van verderf, waar geld de enige wet is en alles te koop is. De bewoners leven in een roes van alcohol, seks, gokken en geweld. Dramatisch hoogtepunt van de satirische opera is dat een van de hoofdpersonen wordt gearresteerd en ter dood veroordeeld omdat hij zijn rekening niet kan betalen. Dat is overigens niet wat hem ten laste wordt gelegd, maar: geen geld hebben is het ultieme halsmisdrijf in Mahagonny. Er breekt een opstand uit onder de armen, die zich verzetten tegen de rijken en de autoriteiten. In algehele chaos brandt de stad af. De opera is een radicale kritiek op de macht van het geld en vertelt hoe de wereld wordt gedomineerd door een bezittende elite. In het voorgaande citaat brengt Brecht het pijnlijke gevolg van sociale ontheemding en vervreemding onder woorden.

Mahagonny is tevens bedoeld als een protest tegen de klassieke operacultuur van eind negentiende en begin twintigste eeuw. Niet de empathie met de personages staat centraal, maar de kritische confrontatie met een politieke realiteit. Weill gebruikt in zijn opera moderne muzikale stijlen, zoals spreekgezang, populaire liederen, jazz en blues. Hij wilde een antiopera die het publiek wakker zou schudden en bewust zou maken van belangrijke politieke thema's, zoals de opkomst van het fascisme, de economische crisis, de corruptie van de macht en de vervreemding van de mens. Ook Brecht ha