Medea revisited — Over infanticide

« Babymoord te Brugge », kopten de kranten op nieuwjaarsdag 2023. Infanticide wordt algemeen als een van de vreselijkste misdaden beschouwd. Zo is er in Nederland jaarlijks sprake van tien tot vijftien gerapporteerde gevallen. Het doden van de eigen kinderen geldt als taboe, maar is realiteit. Fictie vormt niet zelden een evocatie van de werkelijkheid, zo leert de internationaal gelauwerde eerste langspeelfilm van de Frans-Senegalese Alice Diop. Met Saint Omer (2022), in Nederland onder andere te zien via Pathé Thuis, slaagt ze erin om infanticide tot een antropologisch vraagstuk te verheffen. Tremendum et fascinans confronteert het de kijker met existentiële vragen omtrent het moederschap.1 Thematiseert Freud de oudermoord via het oedipuscomplex, dan is het thema van de kindermoord afwezig. Behoort het sinds oudheid en Bijbelse tijden gekende fenomeen daarmee tot het ongedachte van de psychoanalytische traditie?

Saint Omer is gebaseerd op waargebeurde feiten waarbij Fabienne Kabou — in de film « Laurence Coly » — haar vijftien maanden oude baby tijdens het opkomende tij op het strand van de Franse kuststad Berck-sur-Mer achterlaat. Het moordproces voor het assisenhof van Saint-Omer vormt de spil. Het rechtbankdrama vermengt de tragiek van Laurence Coly (Guslagie Malanda) met het levensverhaal van de succesvolle jonge schrijfster-academica Rama (Kayije Kagame), beiden van Senegalese origine. De kijker volgt het proces vanuit Rama's perspectief, met als motief de research voor haar nieuwe roman. Laurences gruwelijke lotgevallen resoneren met Rama's eigen levensvragen. Net als Laurence worstelt ze met haar eigen moeder. Ze verwacht eveneens een kind en stelt zich existentiële vragen over het moederschap. Net als de rechtbank en de kijker wil ze een antwoord op het waarom van Laurences tragische act. Maar net als eenieder wordt ook zij geconfronteerd met het raadsel waarop Laurence het antwoord schuldig blijft. Het proces cirkelt rondom een ondoorgrondelijk en onuitspre