You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Tja, empathie, wat is dat eigenlijk? Ik heb het woord zeker tientallen keren gebruikt, maar geen idee hoe het te expliciteren. Logisch, aldus dagvoorzitter Frans Schalkwijk, omdat het woord « empathie » in de leerboeken wel geregeld wordt genoemd, maar nauwelijks geconcretiseerd wordt. Hij legt uit dat empathie geen emotie is, maar een psychische vaardigheid die in meer of mindere mate latent aanwezig is en gelukkig verder ontwikkeld kan worden. Ze vindt alleen plaats in een ontmoeting: reëel, imaginair of richting de verinnerlijkte ander. Je moet het willen inzetten. Maaike Smits stemt hiermee in en stelt dat empathie een keuze is om zich te verbinden met iets in onszelf dat het gevoel van de patiënt herkent. Hierbij gaat het om de connectie en níét om de respons. Zeggen dat je niets weet te zeggen omdat het pittig is wat je hoort, is ook een optie voor de therapeut.
Maar hoe is empathie dan eigenlijk terechtgekomen in de psychoanalyse, vraag ik me af. Daarvoor danken we Carl Rogers, die tijdens zijn leeranalyse genoeg kreeg van de abstinentie van de therapeut en de menselijke ontmoeting in het therapeutisch proces benadrukte. Hij meende dat alleen al het voelen van therapeutische betrokkenheid een patiënt vanzelf zou laten groeien. Heinz Kohut maakte in dezelfde tijd als Rogers ook de draai naar empathie, en stelde dat wij de patiënten moesten zien en horen in hun worsteling rondom onvervulde behoeftes. En hoe zit het dan bij andere stromingen met empathie? Peter Daansen stelt dat empathie in de cognitieve gedragstherapie vooral centraal staat in de gedragstherapeutische diagnostiek. Het vermogen van de therapeut om warmte en echtheid te communiceren richting het levensverhaal van de patiënt is vooral belangrijk om deze te motiveren de behandeling aan te gaan. Het is dus een middel om tot behandeling te komen, en is tijdens de behandelfase, waarin protocollair gewerkt wordt, van onderschikt belang. Van Maaike Smits krijgen we de
nieuwste ontwikkelingen op het ge