You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Twaalf Italiaanse psychoanalytici hebben elkaar een jaar lang online ontmoet om te praten over de diepe connectie tussen muziek en adolescenten. Dat heeft het e-boek Musica e adolescenza voortgebracht (De Mari 2024). Dit webinar gaf alvast een fascinerend inkijkje.
Anna Cordioli nam ons ter introductie mee in de wereld van akoestische rêverie. Dat Freud deze dimensie van het psychisch leven geen plek heeft gegeven, wekt bij haar verwondering. In de behandeling gebruiken we woorden die nou eenmaal gebaseerd zijn op geluid. Het kunnen meevoelen van het ritme en geluid van de ander is een soort muzikaliteit die de basis vormt voor empathie. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de psychoanalyse meer interesse in voorbewuste fenomenen en primitieve gevoelstoestanden. Zo introduceerde Anzieu (1978) het begrip sound bath, een onderdompeling in preverbale, asymbolische ervaringen in het geheugen en lichaam gevat, van hartslag, ritme van ademhaling, prosodie, tonen, volume, achtergrondmuziek, het miauwen van een kat. Relationele muzikaliteit leidt tot het verstaan van een preverbaal verleden waar lang niet naar geluisterd is. Daartoe is intermediaire ruimte (Winnicott) nodig, waarbinnen geluid een specifieke rol vervult. Cordioli refereert hier aan de architect Pallasmaa, die het concept « akoestische intimiteit » introduceerde (2005). Hij zette
uiteen dat zicht exterioriteit impliceert, terwijl geluid een ervaring van interioriteit teweegbrengt. Het oog reikt, maar het oor ontvangt. Bij dit luisteren moeten angsten voor passiviteit overwonnen worden. Zo moet de analyticus luisteren naar het ritme, de melodie en de toon van de patiënt, maar ook naar die van zichzelf. Je zou je eigen stem dus moeten kunnen gebruiken als een instrument! Vervolgens moet je oscilleren tussen oceanische (passief, fusioneel, sympathisch) en subjectiverende (actief, afstemmend, empathisch) elementen binnen de analytische ruimte.
Muziek kan gebruikt worden als een kattenluikje om verdrongen of on