Onbehagen

In de psychoanalytische wereld roept onbehagen onmiddellijk reminiscenties op met Het onbehagen in de cultuur, misschien wel de meest gelezen en gewaardeerde tekst van Freud. « Onbehagen » is een enigszins ambigue term die aangeeft dat het niet behaaglijk, vertrouwd of veilig voelt. Er klopt iets niet, maar het is lastig precies te duiden, er een vinger op te leggen. In klimaatterminologie spreekt men wel van « onbehagenweer » wanneer de natuur van slag is, doordat het veel harder of langer regent dan normaal of doordat de temperatuur weliswaar behaaglijk is, maar niet past bij de tijd van het jaar. Ook in de Nederlandse psychoanalytische wereld is er veel onbehagen en dat heeft recent geleid tot de oprichting van een « nieuwe » Vereniging voor Psychoanalyse (VvP), die nu naast de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV) als tweede vereniging voor psychoanalyse bestaat.

Het onbehagen kent een lange geschiedenis, die in 2016 tot een einde leek te komen door het samengaan van de destijds drie psychoanalytische verenigingen: de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalyse (NVPA), opgericht in 1917, het Nederlands Psychoanalytisch Genootschap (NPG), opgericht in 1947, en ten slotte de Nederlandse Psychoanalytische Groep (NPAG), opgericht in 2005 na afsplitsing van de NVPA. In 2016 ontstond na de fusie de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging, afgekort NPaV. In het redactioneel van december 2016 werd in dit Tijdschrift uitgebreid aandacht besteed aan dit memorabele gebeuren (Van Blokland e.a. 2016).

Er zijn eerder pogingen gedaan om te komen tot één Nederlandse vereniging. Al sinds de jaren zeventig werd getracht de NVPA en de NPG onder één noemer te brengen, maar persoonlijke tegenstellingen en de alsmaar uitblijvende erkenning bij de International Psychoanalytic Association (IPA) van het NPG als gevolg van het vetorecht van de NVPA stonden dat in de weg. Toen uiteindelijk ook het NPG in 2001 volwaardig component society van de IPA werd kwam een intensievere samenw