You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Hoe is het gesteld met gastvrijheid in de psychoanalyse?1 De psychoanalyse en haar toepassingen bieden meerdere kamers waarin patiënten pijnlijke verhalen brengen, verdriet delen en stilstaan bij de lotgevallen van leven, ziekte en dood.
Gastvrijheid is geen typisch psychoanalytisch concept. Pas vanaf 2010 vinden we publicaties met hospitality in de titel (in PEP-Web, de psychoanalytische databank). Het is een actueel, maar onderbelicht thema.
In Gastvrijheid van Peter Venmans (2022) komen filosofen zoals Derrida, Levinas en Arendt uitvoerig aan bod. Recent beschrijft Rogozinski (2024) de keerzijde van gastvrijheid. Waarom zijn sommige mensen niet welkom?
Venmans definieert gastvrijheid als de onvoorwaardelijke zorg voor de ander die in al zijn kwetsbaarheid voor ons verschijnt en door wiens komst we zelf met onze kwetsbaarheid geconfronteerd worden. De gast is de ongelijke, de verschillende, niet behorend tot de kring van het eigene, de buitenlander, de buitenstaander, iemand die niet deel uitmaakt van de club. In Das Unheimliche heeft Freud (1919) de dubbelheid ervan beschreven. Gastvrijheid omvat openheid voor het vreemde en wordt gekenmerkt door hartelijkheid, vrijgevigheid en beschikbaarheid in nood. Gastvrijheid kan geschonden worden en dan komt er ruzie van. Gastvrijheid is nooit een idyllische, hartelijke relatie tussen twee partijen, maar in wezen ambivalent. Er is welwillendheid nodig van beide kanten. De gastheer kan kwaadaardig zijn, maar het geweld kan ook van de gast komen. De gast is niet alleen een potentiële vriend, maar ook een mogelijke vijand. Gastvrijheid behelst niet alleen de kunst om de gast te ontvangen, maar ook om hem tijdig te zien vertrekken. Te veel gasten tegelijk ontvangen is schadelijk voor de gastvrijheid; er is dan immers geen plaats voor een persoonlijke benadering. In onze maatschappij is gastvrijheid onderdeel geworden van de toerisme-industrie. De professionele gastvrijheid heeft als doel de klant te vermaken, hem zich thuis te la