You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Op zaterdag 18 januari 2025 vond in het Huis van de Psychoanalyse in Amsterdam een werkbijeenkomst plaats met als thema «Van wanhoop naar het scheppen van een toekomst». Deze bijeenkomst, georganiseerd door de Oekraïense Child-Analytic Research Group en de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV), bood een waardevolle gelegenheid om te reflecteren op het psychoanalytisch werk van Oekraïense collega's, te midden van oorlog, gedwongen migratie en onzekerheid.
Deze thema's resoneren sterk bij ons, in Nederland gevestigde psychoanalytisch georiënteerde psychotherapeuten van Oekraïense en Russische komaf. In het begin van de oorlog is ons een schok, een bepaalde mate van desorganisatie in ons denken, verlies van vrijheid in ons werk en het opgeslokt worden door sterke emoties, niet ontgaan. Samen met Jos van Mosel, bij wie wij eerder supervisie hebben gehad, hebben wij een nieuwe supervisiegroep gecreëerd. Deze groep biedt ruimte en containment om een transitie te mogen meemaken van chaos naar het herstellen van denkcapaciteit, die we kunnen meenemen naar onze Oekraïense en Russische patiënten. Rick Blom, voorzitter van de NPaV, opende met de historische context van de psychoanalyse in Oost-Europa, die na decennia van onderdrukking pas na de val van de Berlijnse Muur opnieuw kon gedijen in postcommunistische landen. Het Han Groen-Prakken Psychoanalytic Institute for Eastern Europe, vernoemd naar de Amsterdamse psychoanalytica, speelde hierin een cruciale rol. Blom verwees ook naar de correspondentie tussen Freud en Einstein over de emotionele weerstand tegen oorlog (Einstein & Freud 2023), waarmee hij het belang van psychoanalyse als middel tegen destructieve
krachten in de samenleving onderstreepte.
Anna Kravtsova presenteerde vervolgens haar onderzoek How we played under fire, waarin zij de groepsdynamiek binnen haar onderzoeksteam in Oekraïne analyseerde (zie Kravtsova 2025). Door verdrietige familieomstandigheden in Charkiv was zij afwezig, maar nam zij onlin