You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Freud was geen groot liefhebber van opera. Hij ging er zelden naartoe en zijn smaak was heel behoudend. Tijdens zijn verblijf in Parijs bezocht hij met zijn verloofde Martha de opera Carmen van Bizet, die toen een hit was. Hij bewonderde wel het visuele spektakel en het drama, maar de emotionele verbinding met muziek ging grotendeels aan hem voorbij.
Zo niet aan Stichting Breukvlakken, die de verbinding tussen de psychoanalyse en cultuur nastreeft en de samenwerking met De Nationale Opera heeft gezocht.1 De opera Die ersten Menschen werd in 1914 gecomponeerd door Rudi Stephan, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. De tekst ontleende hij aan het gelijknamige toneelstuk uit 1908 van Otto Borngräber, dat als ondertitel Erotisches Mysterium droeg. Tegen zijn moeder zei de componist op het station, op weg naar het front, dat hij nog zoveel mooie ideeën in zijn hoofd had — als daar maar niets mee zou gebeuren. Twee weken later werd hij door het hoofd geschoten.
Via de artiesteningang dalen wij, auteurs van deze bijdrage voor «Scènes», af naar de catacomben van de Stopera. Daar is een rondetafelgesprek met Rolien van Mechelen van Breukvlakken, de dramaturg Wout van Tongeren, studenten, enkele Bijbelkenners, psychoanalytici en andere geïnteresseerden. Er is ook een bekende stem, afkomstig van een man met een onbekend gezicht. Hij blijkt journalist te zijn bij de klassieke radiozender. Johan Schokker en Marc De Kesel geven achtereenvolgens psychoanalytische beschouwingen over de opera.2 Het is een hervertelling van het Bijbelse scheppingsverhaal, waarin de moord van Kaïn op Abel vanuit een ander perspectief wordt beschreven dan dat de mens zondig is.
Een grote verandering van mensvisie is gekomen met de psychoanalyse, aldus De Kesel, toen Freud zijn theorie presenteerde over het menselijk tekort. Er is een kloof die nooit geslecht kan worden. In de opera worden de Hebreeuwse namen gebruikt.
Adahm (Adam) is in beslag genomen door het verder ontwerpen en opbouwen van de wer