You do not currently have permission to view the full text for this document. Please sign in to an account with an active subscription or contact support.
Hoe verhoudt de psychoanalyse zich tot het autisme? De vraag laat zich niet eenduidig beantwoorden. «Het» autisme suggereert een zekere homogeniteit, terwijl we misschien beter van twee autismen kunnen spreken. Psychoanalytici zijn immers al lang vertrouwd met het autisme als een ernstige vroegkinderlijke problematiek. Bij dit «klassieke» autisme gaat het om zeer vroeg in de ontwikkeling getroffen patiënten die er niet in slagen om als Ik levendig te worden in de verhouding tot een ander. Recenter verscheen daarnaast de biomedisch en gedragsmatig gekaderde autismespectrumstoornis (ASS) op het toneel, met een veel breder scala aan diagnostische criteria. Het is een ontwikkeling die we ook in onze spreekkamers terugzien, waar patiënten in deze diagnose een identiteit vinden of een oplossing bevroeden voor een diepgevoelde eenzaamheid en «anders-zijn».
Als gastredactrice van dit themanummer van het tijdschrift Psychoanalytische Perspectieven1 verzorgde Mileen Janssens een rijke bloemlezing van mogelijke positioneringen van psychoanalytisch geïnspireerde clinici ten aanzien van «de autismen». De auteurs schreven over hun werk in instellingen voor mensen met mentale beperkingen en/of psychose (Pierre Delion, Eva Rimaux, Barbara Haverhals, Ariane Hofmans); voor kinderen (Bernard Golse, Didier Houzel, Mileen Janssens); of in het buitengewoon/speciaal onderwijs (Jeroen Donckers). Zij vertrekken overwegend vanuit een objectrelationeel kader en vanuit de institutionele psychotherapie,2 waardoor deze uitgave een brede inleiding biedt in de (voornamelijk niet-lacaniaanse) Franstalige literatuur rond het autisme, die in ons taalgebied minder bekend is.
In het werk met autistische patiënten die niet met woorden spreken, vormt het lichaam het belangrijkste klinische aangrijpingspunt. Psychische processen spelen zich hoofdzakelijk af in de vorm van lijfelijke en sensorische gewaarwordingen, al duikt de taal soms ook onverwacht op met de kenmerken van de chaos van het autistisch-zintu