Found in Translation

Dit nummer van het tijdschrift is gewijd aan Jean Laplanche. Hoewel bij lezing zal blijken dat Laplanche een interessante auteur is, was een themanummer geen vooropgezet plan, maar een idee ontsprongen aan de actualiteit. Omdat we recent twee artikelen ontvingen gerelateerd aan Laplanche, besloot de redactie om er een heus thema van te maken. Dit sluit aan bij een sinds enkele jaren opmerkelijke belangstelling voor het werk van deze auteur, waarbij zelfs van een laplanchiaanse stroming wordt gesproken. In 2023 is er door de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse (bvp) een congres georganiseerd rondom Laplanche. Naar aanleiding hiervan is er ook een boek verschenen onder redactie van Marc Hebbrecht en Jens De Vleminck (2025).

Laplanche keert net als Lacan terug naar Freud om vanuit een postmoderne hermeneutiek op zoek te gaan naar inconsistenties, tegenstrijdigheden of haperingen anderszins in diens werk. Dit soort tegenstellingen is bij Freud min of meer bon usance omdat zijn theorie zich werkende weg ontwikkeld heeft. Zo is er een eerste, ook wel toxische angsttheorie waarin Freud postuleerde dat verdringing leidt tot angst. In zijn tweede angsttheorie, verbonden met het structurele model, beweert Freud het tegenovergestelde, namelijk dat (signaal)angst leidt tot verdringing. Misschien wel het bekendste voorbeeld van een radicale wisseling van standpunt betreft de verleidingstheorie, die Freud tussen 1895 en 1897 hanteerde om deze vervolgens te verwerpen. De casus van Katharina is een mooi voorbeeld uit deze periode. Met name deze verleidingstheorie, die al tot veel controverses leidde binnen de psychoanalytische wereld (zie Masson 1985), heeft de aandacht van Laplanche. Hij wijst deze niet zozeer af, maar vult deze aan, hertaalt en verbreedt het belang van aspecten van de oorspronkelijke theorie, om vervolgens tot een meer algemene verleidingstheorie te komen.

Laplanche is echter vooral bekend van zijn werk samen met Pontalis aan het Vocabulaire de la Psychanalyse.