Pornocratie

In 1878 schilderde de Belgische kunstenaar Félicien Rops een werk onder de titel Pornocratès of De dame met het varken. De vrouw is naakt, draagt zwarte kousen en handschoenen, en is geblinddoekt. Ze heeft een varken met gouden staart aan de leiband. Haar verschijning roept associaties op met een sMmeesteres. Sinds de episode uit Homerus’ Odyssee die zich bij Circe afspeelt, is ook de symboliek van het varken evident. Het is de dwaze man die ze naar haar pijpen laat dansen. Of zou omgekeerd het varken met zijn gouden(!) staart aan het langste eind trekken? Misschien verwijst de staart niet zozeer naar de freudiaanse penis, maar vooral naar de lacaniaanse fallus? Staan we na Nietzsches dood van God nog slechts in aanbidding voor het gouden kalf? Is geld de fallus par excellence geworden, omdat hij ons de illusie verschaft dat we ons daarmee deze fallus kunnen aanschaffen? Ook seksueel is in Rops’ meesterwerk gelaagdheid troef. Het weerspiegelt ambivalentie en ambiguïteit tussen actief en passief, dominantie en onderwerping.

Pornografie is van alle tijden, maar via internet is ze tegenwoordig met enkele muisklikken gratis binnen « handbereik ». Wat maakt de aantrekkingskracht uit van porno? En waarom zijn het vooral mannen die porno bekijken? Wie heeft ooit een man horen klagen dat vrouwen overrmatig met porno bezig zijn? De aantrekkingskracht van porno voor mannen is dat porno niet reëel is, en voor vrouwen is porno juist bedreigend omdat het zo reëel is. Voor mannen is het een kwestie van fantasie, voor vrouwen is het een kwestie van realiteit. Doen de mannen immers niet iets met die dames op het scherm?

Welbeschouwd is in porno het geweten de grote afwezige. De « verhalen » gaan over gemakkelijke seksuele expressie, zonder remming, zonder schaamte. Conventionele waarden worden verbroken en de kijker identificeert zich met een seksuele act in plaats van met intermenselijke relaties. Er is geen dubbelzinnigheid of meerduidigheid. De plot is een betekenisloos alibi voor