Exit lines

Dit is de eerste editie van de nieuwe rubriek Klinische kwesties. Deze rubriek heeft als doelstelling lezers nader te laten kennismaken met de toepassing van psychoanalyse. De psychoanalytische literatuur reikt immers geen protocollen aan, terwijl het vak toch vooral een praktische toepassing kent. Deze rubriek poogt inzichtelijker te maken welke overwegingen de psychoanalytisch geïnspireerde clinicus in de spreekkamer maakt, om vervolgens iets te kiezen, te doen of juist te laten. Daarbij komen de overeenkomsten, maar ook de onvermijdelijke verschillen tussen psychoanalytische referentiekaders aan bod. Een uniek «kijkje in de keuken» van de analytisch clinicus; meer praktisch dan abstract.

Twee clinici wordt naar aanleiding van een thema gevraagd hun overwegingen scherp te stellen. De clinici reageren op een thema, (gefingeerd) casusmateriaal, en op elkaars reflecties. Twee redactieleden begeleiden de discussie.

Deze eerste keer is als thema het deurklinkfenomeen gekozen. Christine Franckx en Jos van Mosel zijn de clinici. Lucas Schalk en Chiara Staal leiden het thema in, en begeleiden. De achtergrond van de clinici is elders in dit nummer te vinden, bij Personalia.

INLEIDING OP DE CASUS

Veel clinici zullen bekend zijn met het fenomeen dat patiënten, precies op het moment dat de therapiesessie ten einde loopt en zij de spreekkamer van de therapeut verlaten, ogenschijnlijk belangrijke of emotioneel geladen uitspraken doen. Dit plotselinge moment, dat volgt op de aankondiging dat «de tijd om is», kan de therapeut overvallen en laat hem of haar niet langer de gelegenheid om de uiting te overdenken of deze gezamenlijk met de patiënt te onderzoeken. Gabbard (1982) heeft dit fenomeen omschreven als de exit line, en benadrukt de significantie ervan. Hij stelt dat deze laatste woorden van de patiënt in sommige gevallen de belangrijkste communicatie van de hele sessie vormen en niet over het hoofd gezien mogen worden. De timing van de exit line is volgens Gabbard gee