Voorbij Oidipous: Kwier: Bespreking van: Jens De Vleminck & Michel Thys (red.) (2024). Queer — Een psychoanalytische queeste. Antwerpen-'s-Hertogenbosch:  Gompel&Svacina. isbn 9789463715065,  267 pp., € 37,50

Voor de meeste mensen staat de seksualiteit in dienst van het voortbestaan van de menselijke soort, maar wie dit queerboek leest, begint daar ernstig aan te twijfelen. De auteurs, die zich bezighouden met denken over seksualiteit, hebben in dit boek een uitgesproken en genuanceerde uiteenzetting over het queer discours gegeven. De schrijvers zijn, op twee na, allen Nederlandstalige Belgen. De twee teksten van Franstalige auteurs zijn vertaald in het Nederlands. Na de inleiding van de redacteuren Jens De Vleminck en Michel Thys opent het boek met een tekst van de in 2022 overleden filosoof Philippe Van Haute, Queering Freud? — Drift, trauma en het oedipuscomplex, waarin hij laat zien dat Freuds uitgangspunt bij de seksualiteit, het polymorf-perverse van het subject, doorheen de tijd voortdurend aanwezig is geweest, ook al heeft hij pas vanaf 1910 over het oedipuscomplex gesproken. Niet dat dat de enige mogelijke structuur voor de mens zou zijn, maar juist één keuze uit vele mogelijkheden om lust te genieten. Het boek Queer speelt hierop in en beperkt zich tot de seksualiteit in de breedste zin van het woord.

Pas toen ik het boek bijna uit had gelezen, werd mij een overzicht voorgeschoteld van de queer ideologie in relatie tot de psychoanalyse, geschreven door Anneleen Masschelein. Een heldere tekst die beter ergens vooraan in het boek had kunnen staan. Maar ik begrijp ook dat eerst een hommage aan Philippe Van Haute gegeven moest worden. Hij had eerder gepubliceerd over de relativiteit van het oedipuscomplex waarmee hij een bijdrage leverde aan de queerdiscussie. Voor hem was Freud niet alleen de grondlegger van de psychoanalyse, maar heeft hij met zijn idee van het polymorf-perverse van de mens het terrein bereid van de postmoderne opvattingen over de seksualiteit. Terecht opent het boek met de eerste inhoudelijke bijdrage van zijn hand: Queering Freud? — Drift, trauma en het oedipuscomplex, waarin hij zich verzet tegen een monolithische (sic) en tendentieuze lectuur