Η διπλή φύση της σχάσης

«Το Εγώ μπορεί να υποστεί σχάση», έγραφε ο Freud το 1932, γιατί από την φύση του είναι ένα μίγμα που συνενώνει διαφορετικές μεταξύ τους ταυτίσεις. Ακολουθώντας την μεταφορά του κρυστάλλου, το Εγώ σπάει πάντοτε κατά μήκος των προκαθορισμένων γραμμών της δομής του. Για τον Freud, όμως, μια τέτοια σχάση είναι αντιστρεπτή: «…το Εγώ υφίστα-ται σχάση κατά την διάρκεια μιας σειράς λειτουργιών του - τουλάχιστον προσωρινά. Στην συνέχεια τα μέρη του μπορεί να συνενωθούν και πάλι» (1933 [1932], σ. 58). Εκείνη την εποχή ο Freud τόνιζε ότι αυτό που χαρα-κτηρίζει το Εγώ είναι «μια τάση για σύνθεση των περιεχομένων του, για συνδυασμό και ενοποίηση των ψυχικών διαδικασιών» (σ. 76)• στην συνέ-χεια γράφει ότι το έργο του Εγώ «είναι να εναρμονίσει μεταξύ τους τις αξιώσεις και τις απαιτήσεις [των τριών κυρίων του]» και προσθέτει: «εάν το Εγώ πιεστεί πολύ, αντιδρά με την δημιουργία άγχους» (σ. 77). Προ-κειμένου να αποφύγει αυτό το άγχος, του οποίου η ένταση μπορεί να ποι-κίλλει, αλλά μερικές φορές είναι καταστροφική, αυτό το Εγώ επιστρατεύει αμυντικές διαδικασίες οι οποίες τού προκαλούν σχάσεις.

Το 1938, στο άρθρο του για την σχάση, ο Freud (1940 [1938]) κατα-γράφει τις μεταβολές που υφίσταται η συνθετική λειτουργία του Εγώ: θε-ωρεί ότι αυτό που από τη μια μεριά προκαλεί αμηχανία, αλλά από την άλ-λη είναι κάτι ιδιαίτερα οικείο, δεν είναι τόσο το φαινόμενο της σχάσης, όσο η αποτυχία της «συνθετικής λειτουργίας του Εγώ», την οποία νομί-ζαμε ότι μπορούμε «να την θεωρούμε δεδομένη»• «αλλά», συνεχίζει, «εί-ναι σαφές ότι εδώ κάναμε λάθος. Η συνθετική λειτουργία του Εγώ, πα-ρότι είναι εξαιρετικά σημαντική, υπόκειται σε ιδιαίτερες συνθήκες και μπορεί να υφίσταται ένα μεγάλο αριθμό διαταραχών» (σ. 276). Και εκείνη την εποχή, λέει ο Freud: «το ρήγμα στο Εγώ δεν θεραπεύεται ποτέ, αλλά μεγαλώνει με τον χρόνο» (σ. 276). Έτσι, εγείρεται ήδη ένα βασικό ερώ-τημα: είναι η σχάση του Εγώ κάτι που μπορεί να περιοριστεί ή όχι; Προ-σπαθώντας να δώσουμε το περίγραμμα μιας απάντησης σε αυτό το ερώ-τημα, είναι α