Dwingende wanhoop: Beschouwing bij: Conny Van de Repe (2018). De onverdraaglijke blik: Twee sessies van een psychoanalytische psychotherapie. De therapeut aan het werk.  Tijdschrift voor Psychoanalyse en haar toepassingen,  24,  240-243.

Vooral één zin in het boeiende en moedige artikel van Conny Van de Repe (2018a), een uitspraak van Nora in de vijftiende sessie over haar verhouding tot haar vroegere vriend, intrigeert en verwart me, namelijk waar ze zegt: « Ik voelde me sterk seksueel onder druk gezet vanwege zijn afwachtende houding » (p. 243). Pas in een tweede moment, zo lezen we, gaat hij Nora seksueel dwingend te lijf, nadat zíj het initiatief heeft genomen (p. 243). Maar eerst is er dus de afwachtende houding. En puur afwachten, denk ik zo, gaat niet samen met en is zelfs het tegendeel van druk uitoefenen. Van waar komt dan de druk die Nora niettemin ervaart? Die vraag vormt de aanzet tot deze korte beschouwing.

De uitspraak is interessant omdat zij de verwarring die het hele artikel oproept, samen-balt, de verwarring die het onderwerp uitmaakt van het artikel als zodanig. Wie dwingt wie? Wie staart wie aan? Wie neemt nu eigenlijk het initiatief en wie volgt? Wie begeert wie? Kortom de verwarring tussen de posities van doer en done to waar Nicolai (2018) in haar commentaar naar verwijst. De kracht van Van de Repe's artikel is dat het erin slaagt de lezer met dezelfde verwarring op te zadelen als die de patiënte op de therapeute overbrengt. In het verlengde hiervan lokt het artikel bovendien een vergelijkbare dynamiek uit tussen tijdschrift en lezerspubliek. De redactie neemt het initiatief om een afwachtende lezer zoals ik, die daarbij geen enkele druk heeft uitgeoefend, tot actie te doen overgaan en naar zijn pen te grijpen. Wie schrijft, wie leest? De argeloze lezer wordt (ook) schrijver en de schrijver wordt (ook) lezer, de posities zijn inwisselbaar. In dit geval — laten we daarvan uitgaan — is dit een vruchtbare dynamiek van wederzijdse inspiratie (alfafunctie) van blikken die elkaar en het tijdschrift vullen, waarbij de redactie fungeert als derde (en waarbij ik overigens niet het gevoel had dat weigeren geen optie was). Een leeg tijdschrift is moeilijk te lezen. Daartegenover staat de